BRIEF dociera do polskich firm i ich pracowników – do wszystkich tych, którzy poszukują inspiracji w biznesie i oczekują informacji o ludziach, trendach i ideach.

Skontaktuj się z nami

Akademi Briefu – marketing miejsc

Akademia Briefu. Lekcja 8/25: Obietnica musi mieć pokrycie

W poprzedniej lekcji ustaliliśmy, że ten sam produkt miejsca może mieć zupełnie inną wartość dla różnych odbiorców. Turysta, student, inwestor czy mieszkaniec nie tylko oczekują różnych korzyści, ale również porównują nasze miasto lub region z różnymi alternatywami. Dzisiaj zajmiemy się kolejnym, fundamentalnym pytaniem: skąd wiemy, że wartość, którą chcemy obiecać, rzeczywiście istnieje? I jak możemy to udowodnić?

Spis treści
  1. Czy wystarczy powiedzieć, że jesteśmy najlepsi?
  2. Między tym, co mówimy, a tym, czego ludzie doświadczają
  3. Dowód to nie kolejny slogan
  4. Jakie dowody są naprawdę wiarygodne?
  5. Nie mylmy potencjału z osiągnięciem
  6. Czy każdy element marki da się zmierzyć?
  7. Co zrobić, kiedy dowody przeczą naszym ambicjom?
  8. Od deklaracji do odpowiedzialności
  9. Z DOŚWIADCZEŃ BRIEF-U
  10. WNIOSEK
  11. Źródła
  12. Materiał BRIEF

Bo jeżeli miasto chce przekonać kogoś, że jest dobrym miejscem do życia, studiowania, inwestowania czy prowadzenia biznesu, nie wystarczy, że samo jest o tym przekonane.

Musi mieć dowody.

Nie chodzi przy tym o kolejne atrakcyjne hasło, lepszy film promocyjny czy bardziej przekonującą prezentację.

Chodzi o rzeczywistość, którą można sprawdzić.

W tej lekcji dwie kolejne zasady:

OBIETNICA MARKI MUSI WYNIKAĆ Z RZECZYWISTYCH CECH I KORZYŚCI MIEJSCA.

KAŻDA STRATEGICZNA DEKLARACJA WYMAGA DOWODU, KTÓRY MA ZNACZENIE DLA ODBIORCY.

Czy wystarczy powiedzieć, że jesteśmy najlepsi?

Wyobraźmy sobie miasto, które postanawia budować swoją markę wokół hasła:

„Najlepsze miejsce do życia”.

Brzmi atrakcyjnie.

Ale co właściwie oznacza?

Najlepsze dla młodej rodziny? Dla studenta? Dla przedsiębiorcy? Dla osoby starszej? Dla specjalisty pracującego zdalnie?

A może najlepsze pod względem bezpieczeństwa, kosztów życia, jakości edukacji, dostępności mieszkań albo transportu publicznego?

Bez odpowiedzi na te pytania hasło pozostaje deklaracją.

Nie wiemy, do kogo jest skierowane, co konkretnie obiecuje ani na jakiej podstawie odbiorca miałby w nie uwierzyć.

Co więcej, użycie słowa „najlepsze” oznacza porównanie.

Skoro jesteśmy najlepsi, powinniśmy potrafić wskazać, pod jakim względem i wobec jakich innych miejsc.

Jeżeli nie potrafimy określić kryterium porównania, nie mamy dowodu przewagi. Mamy tylko opinię o sobie.

A opinia nadawcy nie musi być opinią odbiorcy.

Między tym, co mówimy, a tym, czego ludzie doświadczają

W marketingu miejsc istnieje szczególnie ważna różnica między deklarowaną a doświadczaną wartością.

Miasto może przedstawiać się jako przyjazne przedsiębiorcom.

Ale przedsiębiorca oceni tę przyjazność podczas załatwiania formalności, poszukiwania pracowników, uzyskiwania informacji czy realizowania inwestycji.

Region może reklamować się jako atrakcyjny dla młodych talentów.

Ale absolwent uczelni sprawdzi, czy rzeczywiście może znaleźć pracę odpowiadającą jego kwalifikacjom, rozwijać karierę i pozwolić sobie na mieszkanie.

Miejscowość może obiecywać turystom wyjątkowe doświadczenia.

Ale turysta przekona się o ich jakości podczas rezerwacji noclegu, podróży, korzystania z infrastruktury i kontaktu z lokalnymi usługodawcami.

W każdym z tych przypadków rzeczywistość weryfikuje obietnicę.

Marka nie powstaje wyłącznie z tego, co miejsce mówi o sobie. Kształtuje się również przez to, czego ludzie w nim doświadczają i co przekazują innym.

Dlatego obietnica marketingowa nie może być oderwana od sposobu funkcjonowania miasta czy regionu.

Dowód to nie kolejny slogan

Załóżmy, że miasto chce być postrzegane jako atrakcyjne miejsce dla przedsiębiorstw technologicznych.

Może przygotować kampanię pod hasłem:

„Miasto innowacji”.

Ale co potwierdza tę deklarację?

Czy działają tu przedsiębiorstwa rozwijające nowe technologie?

Czy uczelnie współpracują z biznesem?

Czy powstają nowe firmy?

Czy dostępni są specjaliści o potrzebnych kompetencjach?

Czy przedsiębiorstwa mogą korzystać z odpowiedniej infrastruktury?

Czy istnieją udokumentowane przykłady wdrożeń, badań i komercjalizacji technologii?

Dopiero odpowiedzi na te pytania pozwalają ocenić, czy innowacyjność jest rzeczywistą cechą lokalnej gospodarki, czy jedynie ambicją władz.

Co ważne, pojedynczy przykład sukcesu nie musi jeszcze świadczyć o przewadze całego miasta.

Jedna znakomita firma nie czyni automatycznie regionu centrum innowacji.

Jedna prestiżowa uczelnia nie gwarantuje dobrze funkcjonującego ekosystemu akademickiego.

Jedna udana inwestycja nie dowodzi, że wszystkie przedsiębiorstwa znajdują tutaj dobre warunki rozwoju.

Dowód powinien odpowiadać skali składanej obietnicy.

Im szersza deklaracja, tym mocniejszych i bardziej reprezentatywnych dowodów potrzebujemy.

Jakie dowody są naprawdę wiarygodne?

Nie wszystkie informacje mają jednakową wartość.

Własna deklaracja samorządu jest czymś innym niż niezależne badanie.

Jednorazowy sukces różni się od trwałej tendencji.

Wysoka pozycja w rankingu może być interesująca, ale tylko wtedy, gdy rozumiemy jego metodologię i wiemy, co rzeczywiście mierzy.

W praktyce warto korzystać z kilku rodzajów dowodów.

Po pierwsze — danych opisujących rzeczywiste warunki.

Mogą to być informacje dotyczące dostępności mieszkań, jakości transportu, rynku pracy, edukacji, bezpieczeństwa czy infrastruktury.

Po drugie — danych pokazujących zachowania ludzi.

Czy absolwenci zostają w mieście? Czy przedsiębiorstwa rozwijają działalność? Czy turyści wracają? Czy mieszkańcy polecają swoje miejsce do życia?

Po trzecie — porównań z alternatywami.

Dobre wyniki same w sobie nie zawsze oznaczają przewagę. Trzeba sprawdzić, jak wyglądają na tle miejsc, z którymi rzeczywiście konkurujemy.

Po czwarte — doświadczeń odbiorców.

Badania satysfakcji, wywiady i analiza konkretnych problemów pozwalają zobaczyć to, czego nie pokazują ogólne statystyki.

Po piąte — udokumentowanych przykładów.

Historie przedsiębiorców, studentów czy mieszkańców mogą dobrze ilustrować przewagę, pod warunkiem że nie zastępują szerszych danych.

Najbardziej przekonujący obraz powstaje wtedy, gdy różne źródła prowadzą do podobnych wniosków.

Nie mylmy potencjału z osiągnięciem

To jeden z najważniejszych problemów w marketingu miejsc.

Miasto posiada tereny inwestycyjne, więc mówi o sobie jako o atrakcyjnym ośrodku gospodarczym.

Region ma uczelnie, więc deklaruje, że jest centrum wiedzy.

Miejscowość dysponuje zabytkami, więc przedstawia się jako ważna destynacja turystyczna.

Ale zasób nie jest jeszcze rezultatem.

Teren inwestycyjny może pozostawać niewykorzystany.

Uczelnia może nie współpracować z lokalną gospodarką.

Zabytek może nie generować istotnych korzyści dla mieszkańców i przedsiębiorców.

Dlatego powinniśmy rozróżniać trzy poziomy:

Zasób — co mamy?

Możliwość — co dzięki temu moglibyśmy stworzyć?

Rezultat — jaką wartość rzeczywiście dostarczamy?

To rozróżnienie ma ogromne znaczenie dla wiarygodności strategii.

Możemy przecież uczciwie powiedzieć, że chcemy stać się ważnym ośrodkiem nowych technologii.

Nie powinniśmy jednak przedstawiać tego zamiaru jako już osiągniętego sukcesu.

Ambicja jest uprawnioną częścią strategii. Problem zaczyna się wtedy, gdy komunikujemy ambicję tak, jakby była faktem.

Czy każdy element marki da się zmierzyć?

Nie.

I byłoby błędem sprowadzać całą wartość miejsca do tabeli wskaźników.

Poczucie przynależności, atmosfera miasta, lokalna kultura, relacje społeczne czy emocjonalny związek z miejscem nie dają się w pełni opisać jedną liczbą.

Nie oznacza to jednak, że nie można ich badać.

Można analizować doświadczenia mieszkańców, prowadzić badania jakościowe, obserwować zachowania, sprawdzać poziom uczestnictwa w życiu społecznym i porównywać opinie różnych grup.

Trzeba jedynie pamiętać, że dowód nie zawsze oznacza statystykę.

Czasami będzie nim wynik badania ilościowego.

Czasami dobrze udokumentowana obserwacja.

Czasami powtarzalny wzorzec zachowań.

A czasami połączenie wielu różnych informacji.

Najważniejsze, żeby nie dobierać dowodów wyłącznie pod wcześniej wymyśloną tezę.

Badania mają sprawdzać, czy nasze przekonania są prawdziwe, a nie służyć ich automatycznemu potwierdzaniu.

To podstawowa różnica między diagnozą strategiczną a uzasadnianiem gotowej kampanii.

Co zrobić, kiedy dowody przeczą naszym ambicjom?

Wyobraźmy sobie, że miasto chce budować markę miejsca przyjaznego młodym ludziom.

Badania pokazują jednak, że wielu absolwentów wyjeżdża z powodu ograniczonych możliwości zawodowych i wysokich kosztów mieszkań.

Co powinno zrobić miasto?

Zwiększyć budżet promocji?

Przygotować nową kampanię skierowaną do studentów?

Zaprosić influencerów?

Być może komunikacja również będzie potrzebna.

Ale najpierw należy zrozumieć przyczyny problemu.

Sprawdzić, czy lokalna gospodarka tworzy odpowiednie miejsca pracy, czy uczelnie współpracują z przedsiębiorstwami, jakie są warunki mieszkaniowe i jakie alternatywy wybierają absolwenci.

Następnie trzeba zdecydować, które elementy produktu miejsca wymagają zmiany.

I dopiero wtedy komunikować rzeczywiste korzyści oraz udokumentowane postępy.

Jeżeli badania pokazują, że nie spełniamy obietnicy, nie należy zaczynać od zmiany reklamy. Trzeba rozważyć zmianę rzeczywistości albo samej obietnicy.

To właśnie moment, w którym marketing staje się narzędziem zarządzania rozwojem.

Od deklaracji do odpowiedzialności

Spróbujmy wyobrazić sobie prosty dokument, który powinien towarzyszyć każdej strategii marki miejsca.

Nie katalog haseł promocyjnych.

Nie prezentację z pięknymi zdjęciami.

Lecz tabelę odpowiedzialności za najważniejsze obietnice.

Jeżeli mówimy, że jesteśmy miastem przyjaznym przedsiębiorcom, powinniśmy wiedzieć:

  • Co dokładnie obiecujemy przedsiębiorcom?
  • Jakimi danymi potwierdzamy tę obietnicę?
  • Kto odpowiada za warunki, od których zależy jej spełnienie?
  • Jak sprawdzamy, czy sytuacja się poprawia?
  • Co zrobimy, jeżeli rzeczywistość zacznie przeczyć deklaracji?

Podobne pytania należy zadać w odniesieniu do mieszkańców, studentów, turystów i innych grup strategicznych.

Taka metoda zmienia sposób myślenia o marce.

Przestajemy pytać wyłącznie, jak chcemy być postrzegani.

Zaczynamy pytać, co musimy robić, aby ludzie mieli rzeczywiste podstawy do takiego postrzegania.

Obietnica marki powinna stawać się zobowiązaniem organizacyjnym, a nie tylko komunikatem reklamowym.

Z DOŚWIADCZEŃ BRIEF-U

Od ponad 20 lat, prowadząc rozmowy o marketingu miast, regionów i Polski, zwracam uwagę na różnicę między promocją a strategicznym zarządzaniem marką.

W wielu dyskusjach powraca pytanie, jak skuteczniej opowiadać o naszych atutach.

Jak lepiej pokazywać Polskę?

Jak zwiększać rozpoznawalność regionów?

Jak przekonywać inwestorów, turystów i specjalistów, że warto wybrać właśnie nas?

To ważne pytania.

Ale moim zdaniem powinno je poprzedzać inne:

Skąd wiemy, że to, co chcemy o sobie powiedzieć, jest prawdą z punktu widzenia odbiorcy?

Nie wystarczy, że jesteśmy dumni z własnej historii, przedsiębiorczości, osiągnięć naukowych czy potencjału gospodarczego.

Musimy jeszcze wiedzieć, które z tych cech mają rzeczywistą wartość dla konkretnych ludzi i w jakim stopniu przekładają się na ich decyzje.

Dlatego od lat przekonuję, że budowanie marki Polski powinno opierać się na współpracy administracji, biznesu i środowisk naukowych oraz eksperckich.

Administracja dysponuje instrumentami kształtowania warunków rozwoju.

Biznes zna realia konkurencji, potrzeby klientów i mechanizmy tworzenia wartości.

Uczelnie i eksperci mogą dostarczać wiedzę, badania oraz niezależną ocenę skuteczności działań.

Dopiero współpraca tych środowisk daje szansę na stworzenie strategii, która nie będzie zbiorem życzeń.

I właśnie tutaj widzę jedno z najważniejszych zadań dla marketingu miejsc.

Nie chodzi o to, żeby znaleźć jak najwięcej powodów do dumy.

Chodzi o to, żeby zidentyfikować te cechy, które rzeczywiście budują naszą przewagę, a następnie świadomie je rozwijać.

Silna marka nie powstaje wtedy, gdy przekonamy samych siebie, że jesteśmy wyjątkowi. Powstaje wtedy, gdy inni mają konkretne powody, żeby tak nas postrzegać.

WNIOSEK

W lekcji 7/25 pytaliśmy:

Dla kogo tworzymy wartość i dlaczego właśnie nasze miejsce miałoby zostać wybrane spośród innych możliwości?

Dzisiaj dodajemy pytanie:

Jak udowodnimy, że rzeczywiście potrafimy dostarczyć tę wartość?

Każde miasto, region i państwo mogą mieć ambicje.

Mogą wyznaczać sobie ambitne cele i planować budowanie nowych przewag konkurencyjnych.

Ale nie powinny mylić przyszłych aspiracji z obecną rzeczywistością.

Marketing wymaga nie tylko zrozumienia potrzeb odbiorcy i stworzenia wartościowego produktu.

Wymaga również wiarygodności.

A wiarygodność powstaje wtedy, gdy deklaracje znajdują potwierdzenie w faktach i doświadczeniach.

Nie wystarczy obiecać, że jesteśmy dobrym miejscem do życia, pracy, studiowania czy inwestowania. Trzeba stworzyć warunki, dzięki którym ludzie sami będą mogli to potwierdzić.

I właśnie dlatego każda poważna strategia marki miejsca powinna zawierać nie tylko obietnice, lecz także dowody ich spełnienia.

Źródła

Philip Kotler, Donald H. Haider, Irving Rein, Marketing Places: Attracting Investment, Industry, and Tourism to Cities, States, and Nations, 1993 — znaczenie rzeczywistej oferty miejsca i jej atrakcyjności dla określonych grup odbiorców.

Mihalis Kavaratzis, „From City Marketing to City Branding: Towards a Theoretical Framework for Developing City Brands”, Place Branding, 2004 — rola rzeczywistych działań, infrastruktury i zachowań instytucji w kształtowaniu wizerunku miasta.

Simon Anholt, „Competitive Identity: The New Brand Management for Nations, Cities and Regions”, 2007 — znaczenie działań i rzeczywistej reputacji w budowaniu konkurencyjnej tożsamości miejsc.

Keith Dinnie (red.), City Branding: Theory and Cases, 2011 — strategie budowania i zarządzania markami miast oraz relacje między tożsamością, reputacją i działaniami.

OECD, Regions and Cities at a Glance 2024 — zestawienia wskaźników umożliwiających analizę i porównywanie warunków społeczno-gospodarczych regionów i miast.

Materiał BRIEF

Ponad 20 lat doświadczeń BRIEF i Brief for Poland: rozmowy, debaty oraz obserwacje dotyczące marketingu miast, regionów i budowania marki Polska.

Czytasz nas regularnie? Ustaw Brief jako preferowane źródło informacji w Google.

Obserwuj w Google