Subiektywne Podsumowanie Dekady w Social Media 馃帀

Oto autorskie podsumowanie dekady w bran偶y Social Media. Felieton Miko艂aja Nowaka z Iskrzenie Studio

366

Co (szczeg贸lnego) wydarzy艂o si臋 podczas minionego dziesi臋ciolecia, w bran偶y Social Media? Jak zmienili si臋 U偶ytkownicy oraz kto wygra艂, kto poszed艂 na 艂atwizn臋, a kto straci艂 najwi臋cej… O tym w autorskim Podsumowaniu Dekady Miko艂aja Nowaka

Bran偶a Social Media tworzy podsumowania roku. Ja p贸jd臋 dalej: przed Wami subiektywne podsumowanie dekady, bo – cho膰 ci臋偶ko w to uwierzy膰 – ko艅czy nam si臋 kolejne dziesi臋ciolecie!聽馃敓馃嵕

Dzi艣 odpowiem na pytania:

  • Co (szczeg贸lnego) wydarzy艂o si臋 w mijaj膮cej dekadzie, w 艣wiecie biznesu i rozwoju Social Medi贸w?
  • Jak zmienili si臋 u偶ytkownicy i tw贸rcy Social Medi贸w i Digital Medi贸w?
  • No w艂a艣nie, Digital Media bardzo wybrzmia艂y – co dok艂adnie si臋 wydarzy艂o?

Na wszystkie powy偶sze postaram si臋 wyt艂umaczy膰 w nieca艂e 3* minuty, bo tyle zajmie Ci przeczytanie felietonu. W kolejne trzy sekundy p贸藕niej mo偶esz udost臋pni膰 wpis聽馃槑 B臋dzie mi niezmiernie mi艂o!聽馃槉
Pod koniec roku pozwalam sobie na sztubacki luz, gdy偶 (o czym przeczytasz ni偶ej) nie ko艅czymy dekady pozytywnym akcentem.

Co (szczeg贸lnego) wydarzy艂o si臋 w mijaj膮cej dekadzie? (2010 – 2019)

Po pierwsze – zmieni艂 si臋 ca艂kowicie spos贸b konsumowania Social Medi贸w i percepcji na nie. Ju偶 nie budujemy 艣wiata UGC (User Generated Content), ten termin zamiera tak, jak niegdy艣 umar艂o “WEB 2.0”. Dzi艣 偶yjemy w spo艂eczno艣ciach ju偶 ugruntowanych; w wirtualnych Pa艅stwach, kt贸rych ustr贸j to monarchia. Wszelkie zmiany w strukturach platform Social Media s膮 odg贸rnie narzucane, a “poddani” musz膮 je zaakceptowa膰. Inaczej grozi im banicja.聽Mo偶emy spokojnie wsp贸艂czesne media spo艂eczno艣ciowe okre艣la膰 terminem “Social Media 2.0”.

Co do zmiany spo艂ecznej – ona wi膮偶e si臋 bezpo艣rednio z dojrzewaniem grup, kt贸re na Facebooku “si臋 wychowa艂y”. Dzi艣 wchodz膮 na “Fejsa” coraz rzadziej. Niestety, ale chwile przed laty marnotrawione na FB musia艂o im zast膮pi膰 milion obowi膮zk贸w wynikaj膮cych z doros艂ego 偶ycia. Z kolei, dla ich dzieci Facebook jest okropnie nudny. Stary, niebieski, nieanimowany. Klasyczny Social Networking po艂膮czony ze s艂upem og艂oszeniowym… Po co? Gdy ka偶dy si臋 z ka偶dym zna, a w Social Media nie chodzi ju偶 o to, by odzwierciedla艂y rzeczywisto艣膰 tylko j膮 kreowa艂y? Dla m艂odych Facebook to wielkie pole nudy.

Zatem, co szczeg贸lnego wydarzy艂o si臋 w mijaj膮cej dekadzie? To przede wszystkim zmiana my艣lenia – zar贸wno tw贸rc贸w us艂ug spo艂eczno艣ciowych jak i u偶ytkownik贸w. Zmiana my艣lenia obejmuje transformacj臋 w sieci z avatara do jawnej postaci oraz przeniesienie WSZYSTKICH us艂ug do urz膮dze艅 mobilnych. Wszystko sta艂o si臋 jawne, a prywatno艣膰 przesta艂a istnie膰, by (przy odpowiedniej pomocy rz膮d贸w) wybrzmie膰 zn贸w. Niestety, w postaci iluzorycznej. Prywatno艣膰 nie istnieje we wsp贸艂czesnym 艣wiecie. Nasze mieszkania s膮 mapowane przez nowoczesne urz膮dzenia; nasze auta skanuj膮 drog臋; us艂ugi, z kt贸rych korzystamy monitoruj膮 gdzie i kiedy je藕dzimy (Uber itp.), a nawet co jemy… Coraz wi臋cej wymiar贸w naszego 偶ycia sta艂o si臋 mierzalnych i policzalnych. Pytanie kluczowe, czy zdajemy sobie z tego spraw臋, 偶e mamy numer ID i jeste艣my jedn膮, wielk膮 liczb膮?

Jak zmienili si臋 u偶ytkownicy Social Media i Digital Medi贸w? 2015+

M艂odzi nie chc膮 by膰 na Fejsie, ch臋tniej wgapiaj膮 si臋 w Instagrama i co艣 nowego… Co to? “Eee, olejmy narazie, nobody” – grzmia艂o na najwy偶szych pi臋trach w Cupertino. Tymczasem聽Snapchat聽wywo艂a艂 kilka lat p贸藕niej najwi臋ksze trz臋sienie ziemi… I to w samej centrali Facebooka. Tw贸rcy p贸藕niejszego Snap INC. opracowali formu艂臋, kt贸ra szturmem porwa艂a m艂odych. Jest dynamiczna, niewymagaj膮ca my艣lenia, czyli nieanga偶uj膮ca znacznie umys艂 przebod藕cowanego od urodzenia nastolatka. Snap trafi艂 w sedno potrzeb dzieci i nastolatk贸w.

Jego sekretem by艂a autodestrukcja komunikatu, po kilku sekundach od odtworzenia. To w ultrajawnym, depcz膮cym prywatno艣膰, 艣wiecie Google’a i Facebooka wydawa艂o si臋 pozbawione sensu. Tymczasem stworzy艂 trend, umo偶liwiaj膮c opowiadanie historii zlepionej z fragment贸w. To by艂 prze艂om, bo ka偶dy z tych fragment贸w mo偶e by膰 dodatkowo personalizowany. Najsilniejszy TREND jak dot膮d w sieci interaktywnej oraz najsilniej ze wszystkich oddzia艂uj膮cy i wsp贸艂praktykowany na wszystkich kontynentach. To wszystko doprowadzi艂o do modyfikacji zachowa艅 u偶ytkownik贸w Social Media. Ultraprosta koncepcja Snapa i zniech臋caj膮cy doros艂ych interfejs okaza艂y si臋 hitem i zapewni艂y miejsce w czo艂贸wce – zar贸wno aplikacji mobilnych w AppStore (Apple) & Sklepie PLAY (Google). Z kolei modu艂 AR (Augmented Reality) zawarty w Snapchacie podbi艂 艣wiat i sprawi艂, 偶e “psie uszy” (jeden z szablon贸w dopasowywanych przez aplikacj臋 do ruch贸w i gest贸w twarzy i g艂owy) by艂y dos艂ownie wsz臋dzie. Natomiast memy ze Snapa zala艂y ca艂y 艣wiat i… wszystkie znane serwisy Social Media. Snapchat by艂 obecny na wszystkich imprezach: od dom贸wek, po Gal臋 Oscar贸w.

Ale to dopiero jeszcze prostsza koncepcja Stories (r贸wnie偶 by Snap) sprawi艂a, 偶e Facebook wystosowa艂 do Snap INC. intratn膮 propozycj臋 przej臋cia ich przedsi臋biorstwa – z ca艂ym pakietem dobrodziejstw. Niestety gigant, kt贸remu si臋 nie odmawia pozna艂 nieznane dot膮d sobie uczucie. Oburzony i sfrustrowany postanowi艂 Snapa zniszczy膰 – kopiuj膮c niemal jeden do jednego atrybuty wroga, z pe艂nymi funkcjonalno艣ciami w艂膮cznie. To na przestrzeni kolejnych lat spowodowa艂o, 偶e Snapchat wypad艂 z czo艂贸wki “Must Have” kont w Social Media. Zast膮pi艂 go Instagram, do kt贸rego Facebook zaimplementowa艂 dusz臋 wroga. Wiernie kopiuj膮c go i udost臋pniaj膮c w – co tu du偶o gada膰 – lepszej formie. Ale dobrze wiedzie膰, 偶e w sercu Instagrama mieszka duszek (ten z logo) Snapchata. Wniosek jest niestety nieciekawy: je偶eli si臋 nie sprzedasz, to Ci臋 zdepcz膮.

fot. Archiwalne ju偶 loga Snapchata i Instagramu

Dzi艣 Instagram Stories jest pot臋g膮 i niezast膮pionym narz臋dziem ka偶dego influencera, ka偶dej gwiazdy, milioner贸w i co drugiego u偶ytkownika Insta. Dzi臋ki temu wybrzmia艂y nie tylko Social Media, ale i Digital Media, bo w mijaj膮cej dekadzie odwr贸ci艂y si臋 proporcje. Ponad 80% u偶ytkownik贸w Social Medi贸w odwiedza je mobilnie; przez dedykowane aplikacje, a nawet (rozs艂awione r贸wnie偶 kilka lat temu) smartwatche. To ju偶 materializuje si臋 w technologii – nawyki, uzale偶nienia. Wreszcie mo偶emy og艂osi膰 nie tylko Rok Mobile, ale i Dekad臋 Mobile!

R贸wnie偶 poznali艣my powszechnie ciekawe wykorzystanie technologii Augmented Reality, czyli wirtualnych warstw nak艂adanych na rzeczywisto艣膰. Prze艂om nast膮pi艂, gdy Niantic wypu艣ci艂 gr臋-aplikacj臋 Pokemon GO. 艢wiat oszala艂. Niemal wszyscy zapragn臋li 艂apa膰 Pokemony – wsz臋dzie. Aplikacja by艂a chwalona za to, 偶e “wyci膮ga艂a” u偶ytkownik贸w z dom贸w, bo w jednym miejscu gra jest niemo偶liwa. To prze艂ama艂o pewien schemat. Niestety, ale szybko okaza艂o si臋, 偶e to b艂膮d; dochodzi艂o do mn贸stwa wypadk贸w, bo Pokemon GO przede wszystkim usypia艂 czujno艣膰. Ludzie (g艂贸wnie dzieci i nastolatki, ale i sporo doros艂ych…) grali w ruchu – wpatrzeni w ma艂e ekrany (!) To jeszcze nie brzmi kuriozalnie, ale gdy dochodzi gra podczas prowadzenia auta czy je藕dzie na rowerze… Tak, oto media szybko zmieni艂y narracj臋 i zamiast m贸wi膰 o fenomenie gry od Niantic – m贸wi艂y o tym, 偶e jest ona 艣miertelnym zagro偶eniem dla 偶ycia.

 

Digital Media bardzo wybrzmia艂y – co dok艂adnie si臋 wydarzy艂o?

Mn贸stwo niekonkretnych rzeczy, ale z wa偶nych to 2016, 13 czerwca. Wtedy og艂oszono, 偶e Microsoft poszed艂 na zakupy, pakuj膮c wcze艣niej do walizek 26 miliard贸w dolar贸w. S艂owa milion i聽miliard聽brzmi膮 niemal identycznie, wi臋c dla pewno艣ci dodam jeszcze raz, 偶e chodzi o te drugie. Nieco upadaj膮cy gigant marnego oprogramowania kupi艂 LinkedIN.

Tym samym zapewni艂 sobie z艂oty strza艂 na dekady. LinkedIN to baza profesjonalist贸w. Od najgorszych po najlepszych. Oczywi艣cie Microsoftowi chodzi o tym drugich, ale dost臋p maj膮 do wszystkich. Je偶eli ich database jest superpot臋偶ny (a raczej jest) to Microsoft ma dane operacyjne wszystkich najwi臋kszych na 艣wiecie firm. A raczej ma do nich dost臋p. I nie wiadomo, kiedy z niego skorzysta. Jedno wg mnie jest pewne – na 100% skorzysta. Chocia偶by, by by膰 o krok przed konkurencj膮. Pora偶k膮 MS okaza艂 si臋 jednak Windows Phone, kt贸ry (jak nazwa wskazuje) mia艂 zarz膮dza膰 smartfonami. Nie zarz膮dza. Ludzie nie pokochali kafelkowego interfejsu, kt贸ry imitowa艂 okna. Ju偶 wystarczy, 偶e smartfon jest oknem na 艣wiat. Na rynku pozostali dwaj licz膮cy si臋 gracze: Apple i Google. I tyle. Ich mocarne dzia艂y database analizuj膮 zachowania u偶ytkownik贸w i s膮 w stanie lepiej implikowa膰 trendy oraz modyfikowa膰 zachowania w tkance spo艂ecznej.

Reasumuj膮c: zbudowane zosta艂y narz臋dzia inwigilacji totalnej. W艂膮cznie z dopracowanym do perfekcji algorytmem identyfikuj膮cym to偶samo艣膰 z twarzy. Jakim brakiem zaskoczenia by艂o, 偶e Apple doda艂 go ju偶 do iPhone X – jubileuszowego modelu – wypieraj膮c dzia艂aj膮c膮 bez zarzutu i r贸wnie (jak nie bardziej) skuteczn膮 autoryzacj臋 po skanowaniu linii papilarnych (TouchID). Sk膮d ta zmiana? Proste: lepiej serwowa膰 spersonalizowane reklamy naszym oczom, ni偶 kciukom.

Przy okazji swoj膮 pozycj臋 umocni艂 YouTube, co zapewne nie podoba si臋 Microsoftowi, bo przecie偶 “Jutub” to Google. Z kolei Google w 2015 zaliczy艂o gruntown膮 przebudow臋 olbrzymiej struktury. Stworzony zosta艂 brand parasolowy ALPHABET, a w nim ca艂a pot臋偶na gama produkt贸w Google. Na czele “alfabetu” stali oczywi艣cie za艂o偶yciele Google, kt贸rzy pod koniec tej dekady zrezygnowali ze sterowania gigantem.Czy si臋 wypalili, czy tak podpowiada艂a im intuicja – tego nie wiemy. Jedno jest pewne – ich okr臋t nie tonie i jeszcze d艂uuugo nie zatonie.

W mi臋dzyczasie okaza艂o si臋, 偶e Social Media to najcenniejsze bazy 艣wiata, wi臋c wybucha艂 skandal za skandalem dotycz膮cy nieposzanowania prywatno艣ci u偶ytkownik贸w. Najs艂ynniejsza sprawa dotyczy艂a Facebooka i Cambridge Analitica. Szkoda czasu na jej przybli偶anie, ale zaufajcie – by艂o grubo do tego stopnia, 偶e Mark Zuckerberg musia艂 t艂umaczy膰 si臋 przez Kongresem w USA siedz膮c na specjalnej poduszce, by wydawa膰 si臋 wy偶szym i wyprostowanym). Jestem jednak przekonany, 偶e to jedynie wierzcho艂ek g贸ry lodowej. Ju偶 wcze艣niej rz膮dy mocarstw zorientowa艂y si臋, 偶e Social Media to doskona艂e, wr臋cz wymarzone, narz臋dzia do rozsiewania propagandy i socjotechniki. Oczywi艣cie nie zawaha艂y si臋 ich u偶y膰. Dzi艣 wiadomo, 偶e najpopularniejsze media 艣wiata to jeden wielki monitoring i baza log贸w o nas samych. To skomplikowane sieci nie naszych relacji, a algorytm贸w monitoruj膮cych je. Jeste艣my stale analizowani, bo nigdy nie wylogowujemy si臋. Nigdy te偶 nie wy艂膮czamy smartfon贸w i nosimy je wsz臋dzie. Dlatego wiadomo o nas wszystko. I dlatego r贸wnie偶 mo偶na to wykorzysta膰 do osi膮gni臋cia korzy艣ci w 艣wiecie polityki. Najlepiej pokaza艂a to zajad艂a kampania Clinton vs. Trump, gdzie tego drugiego by艂o wsz臋dzie pe艂no, a t臋 pierwsz膮 nagminnie atakowa艂y fejki i boty tego drugiego. Naturalnie zmieni艂 si臋 prezydent USA i r贸wnie naturalnie wygra艂 Trump, bo negatywne emocje wybrzmiewaj膮 w sieci silniej od im przeciwnych. A sztab Trumpa i on sam je艅c贸w w kampanii nie brali. To by艂a najbardziej bezczelna, ordynarna i pe艂na wyzwisk kampania, jak膮 widzia艂 艣wiat. Tym samym poziom 艣wiatowej polityki obni偶y艂 si臋 z i tak niskiego do kraw臋偶nika. Dlaczego? Mocna kampania w USA rezonowa艂a na rz膮dy innych pa艅stw, kt贸re opowiada艂y si臋 albo za Clinton, albo za Trumpem. Igrzyska trwa艂y kilka miesi臋cy, t艂um szala艂 w cyfrowej otch艂ani hejtu i algorytm贸w stymuluj膮cych emocje.

Wnioski s膮 do艣膰 smutne. Cyfryzujemy 艣wiat i zachowujemy si臋 w nim coraz bardziej androidalnie. Emocje zast膮pi艂y Emoji, spojrzenia w oczy na romantycznej kolacji – spojrzenia w smartfony, a dzieci dorastaj膮 z tabletami w d艂oni, trac膮 czujno艣膰, uzale偶nione od gier w smartfonach i “lajk贸w”. Uzale偶nili艣my si臋 od Social Medi贸w w powszechnej technologii. Nauczyli艣my si臋 p艂aci膰 smartfonami i zegarkami, kt贸rym r贸wnie偶 sterujemy naszymi odkurzaczami, o艣wietleniem oraz innymi lud藕mi. Tylko, czy b臋dziemy mieli niebawem za co p艂aci膰? W ko艅cu zdewastowali艣my klimat i planet臋… O czym znacznie g艂o艣niej m贸wi si臋 od niespe艂na dw贸ch lat. Zw艂aszcza w Social Media.

Jedno jest pewne: minionej dekady odcz艂owieczyli艣my si臋 i rozpocz臋li艣my聽proces, kt贸ry przypomina budowanie Skynetu.

Boston Dynamics聽to “HOT” fraza w Google. Brand zwany demonicznie “Skynetem”, czyli fikcyjn膮 (p贸ki co…) sztuczn膮 inteligencj膮 z film贸w “Terminator”, kt贸ra po zyskaniu samo艣wiadomo艣ci uznaje ras臋 ludzk膮 za zagro偶enie i eliminuje j膮 odpalaj膮c g艂owice nuklearne. Podczas mijaj膮cej dekady niewyobra偶alnie rozros艂a si臋 robotyka oraz post膮pi艂y prace nad AI – sztuczn膮 inteligencj膮. Hybryda obu jednych przera偶a, innych ekscytuje. U siebie notuj臋 obie opcje na raz. Boston Dynamics jest tw贸rc膮 robotyki na najwy偶szym poziomie in偶ynierii i steruj膮cej mechanizmami sztucznej inteligencji. Praktycznie nie ma sobie r贸wnych; ich roboty skacz膮, biegaj膮, podnosz膮 ci臋偶ary. Niekt贸re wygl膮daj膮 jak androidy (przypominaj膮 ludzki szkielet). Zupe艂nie jak ma艂o sympatyczna ruchoma konstrukcja zwana “Terminatorem”. Hm, raczej nie by艂a zbyt przyja藕nie nastawiona do ludzi.

Moje podsumowanie, Social Media 2010-2019

W zasadzie mo偶e sprowadzi膰 si臋 do jednego s艂owa: Snap聽馃摬

To on wg mnie zrewolucjonizowa艂 drug膮 po艂ow臋 dekady (po pierwszej, supernudnej) i nada艂 tonacj臋 Social Mediom, jakie znamy dzi艣. Bez Snapchata Instagram nie osi膮gn膮艂by swojej pozycji, kt贸ra uros艂a do skali pot臋gi. Snapchat odmieni艂 zasady gry i sprawi艂, 偶e wszyscy 艣wi臋ci Faceboooka nie mogli znie艣膰 pora偶ki w postaci niedanego zakupu Snap INC, wi臋c postanowili ich skopiowa膰 i wykolei膰, zanim zabior膮 im lwi膮 cz臋艣膰 m艂odzych w globalnej sieci. To znaczy, 偶e tw贸rcy Snapa znale藕li koncepcyjn膮 g贸r臋 z艂ota. A to z kolei znaczy, 偶e moje laury id膮 nie do Facebooka, a do Snapchata. Bo najtrudniej jest wymy艣li膰 co艣 unikatowego; naj艂atwiej jest skopiowa膰 wykorzystuj膮c wielko艣膰, gnie艣膰 swoim ci臋偶arem jak to Facebook lubi. Na tym polega艂a jego dekada. Wieloryb, kt贸ry p艂ynie z otwart膮 paszcz膮.

Facebook upas艂 si臋 w skali, bo na pewno nie w jako艣ci. Wprowadzony przez Snap INC. zrewolucjonizowa艂 cyfrowy 艣wiat. To prze艂om po klasycznym Social Networkingu, kt贸ry da艂 pocz膮tek Social Mediom. Bo, gdy ludzie ju偶 si臋 w sieci znale藕li, to zapragn臋li wsp贸lnie dobrze si臋 bawi膰. A ich dzieci nie musia艂y ju偶 szuka膰 nikogo, bo w Internecie maj膮 nawet kilka pokole艅 wstecz. Co do rozrywki: ludziom wydawa艂o si臋, 偶e wideo mo偶e by膰 tylko poziome, horyzontalne i 16:9. Przecie偶 takie by艂o od dw贸ch dekad wstecz. Akceptacja nowo艣膰 zawsze przychodzi spo艂ecze艅stwu opornie.聽Tymczasem 艣wiatem w艂ada dzi艣, pod koniec dekady, pionowe wideo (wertykalne). To gamechanger zaprojektowany w Snapchacie. To opcja, z kt贸rej si臋 drwi艂o. To r贸wnie偶 opcja, z kt贸rej korzystaj膮 dzi艣 najwi臋ksze telewizje 艣wiata – obecne na Instagramie i Facebooku. wreszcie, to opcja, na kt贸rej bazuje kolejny gamechanger… TikTok.

Zabawka 艂膮cz膮ca g艂贸wn膮 ide臋 Snapchata z najsilniejsz膮 inwencj膮 tw贸rcz膮 osadzon膮 w popkulturze = muzyk膮. To do niej nale偶e膰 b臋dzie pocz膮tek dekady, kt贸ra nadchodzi. Naprzemian z rodz膮c膮 si臋 i raczkuj膮c膮 pod koniec 2020 ide膮 electro mobility.

SNAPCHAT, a raczej jego DNA si艂膮 wykradzione, wygrywa dekad臋 2010 – 2019 w Digital i Social Media.

To dla mnie absolutny zwyci臋zca, kt贸ry zmieni艂 nawyki miliard贸w internaut贸w na 艣wiecie oraz wprowadzi艂 du偶y powiew 艣wie偶o艣ci do wielu sektor贸w Social Medi贸w. Pocz膮wszy od zaawansowanych interakcji, po doznania sensoryczne. Tworzenie unikatowych kreacji i kompilacji w formie Stories to dla setek milion贸w u偶ytkownik贸w doskona艂a zabawa w realu. Jej efekty bywaj膮 rozweselaj膮ce, dra偶ni膮ce, bawi膮ce czy irytuj膮ce, ale jedno jest pewne – nikt nie przechodzi obok nich oboj臋tnie. A nawet, ostatnio, przy艂apa艂em moich rodzic贸w (prawie 70-letnich!) na kilkunastominutowym przegl膮daniu Stories na Instagramie i Facebooku.

Podsumowanie autorskie Miko艂aja Nowaka,*3: po 15 minutach p贸藕niej…

Zastrzegam, 偶e nie odwo艂a艂em si臋 do wszystkich zdarze艅, wi臋c artyku艂u nie mo偶na uzna膰 za rzetelny. Mo偶na za to uzna膰 za sympatyczny i przyjemny, prawda?聽馃殌

Serdecznie dzi臋kuj臋 za Tw贸j czas聽馃檹馃徎

Do Siego Roku!

Miko艂aj Nowak聽