Z MOJEJ STRONY

Ale im dłużej o tym myślę, tym bardziej widzę, że trzeba zejść jeszcze niżej.

Co właściwie znaczy „racja stanu”?

Zacząłem więc szukać od początku.

Najczęściej pojawia się Machiavelli. Na początku XVI wieku opisywał politykę jako rzeczywistość rządzącą się własnymi prawami i stawiał pytania o zdobycie oraz utrzymanie władzy. Miał ogromny wpływ na późniejszą debatę o racji stanu, ale samego pojęcia w tym znaczeniu jeszcze nie sformułował.

Określenie zaczęło pojawiać się później. Około 1547 roku Giovanni della Casa używał już sformułowania ragione degli stati. Jednak prawdziwy przełom nastąpił w 1589 roku.

Giovanni Botero opublikował wtedy Della ragion di Stato — dzieło, które spopularyzowało pojęcie racji stanu i uczyniło z niego jeden z ważnych tematów europejnej myśli politycznej.

Botero pytał w istocie o rzecz fundamentalną: co pozwala państwu powstać, trwać i się rozwijać?

Co ciekawe, za trudniejsze od powiększania państwa uważał jego zachowanie.

I tutaj zatrzymałem się na dłużej.

Bo ponad czterysta lat później pytanie o to, co pozwala państwu trwać, wcale nie wydaje mi się historyczne.

Przeciwnie.

Być może właśnie od niego powinniśmy rozpocząć rozmowę o współczesnej racji stanu.

Na razie jednak nie szukam odpowiedzi dla Polski.

Najpierw chcę zrozumieć samo pojęcie.

Z mojej strony właśnie od tego zaczynam.

#PolskaRacjaStanu #BRIEFforPoland

Źródła: Giovanni Botero, Della ragion di Stato, Wenecja 1589.
Giovanni Botero, The Reason of State, red. Robert Bireley, Cambridge University Press, 2017.
The Cambridge History of Political Thought 1450–1700, Cambridge University Press.
Stanford Encyclopedia of Philosophy, „Niccolò Machiavelli”.