L4 pod lupą ZUS – praktyczne skutki zmian dla firm i pracowników
Od 13 kwietnia 2026 roku obowiązują nowe zasady kontroli zwolnień lekarskich, które znacząco zmieniają praktykę działania ZUS. Instytucja zyskuje szersze uprawnienia, a jednocześnie doprecyzowane zostają zasady korzystania z L4 przez pracowników. Na ich znaczenie dla firm i pracowników zwraca uwagę Beata Tęgowska, ekspertka ds. księgowości i płac Systim.pl.
Nowe przepisy już obowiązują i w praktyce oznaczają jedno: L4 jest dziś pod znacznie większą lupą niż wcześniej. Zmiany, które weszły w życie, wzmacniają pozycję ZUS i jednocześnie porządkują zasady korzystania ze zwolnień. –To nie jest tylko zaostrzenie kontroli, ale też uporządkowanie zasad, które wcześniej budziły wiele wątpliwości – wyjaśnia ekspertka Systim.pl.
Jedną z najważniejszych zmian jest możliwość przeprowadzania kontroli nie tylko w trakcie trwania zwolnienia, ale również po jego zakończeniu. Oznacza to, że ewentualne nieprawidłowości mogą zostać wykryte także po powrocie pracownika do pracy. –Pracownicy często zakładali, że po powrocie do pracy temat się zamyka. Dziś już tak nie jest – kontrola może nastąpić później – podkreśla ekspertka. ZUS zyskał również szersze możliwości weryfikacji zasadności samego zwolnienia, w tym poprzez korzystanie z opinii lekarzy orzeczników, co pozwala dokładniej ocenić przypadki budzące wątpliwości.
Nowe przepisy wprowadzają bardziej elastyczne podejście do aktywności podczas zwolnienia lekarskiego. Kluczowe znaczenie ma to, czy dana czynność wpływa negatywnie na proces leczenia lub opóźnia powrót do zdrowia. –Nie każda aktywność będzie naruszeniem. Liczy się jej wpływ na proces leczenia, a nie sam fakt jej wykonania – tłumaczy Beata Tęgowska. Istotną nowością jest także wprowadzenie pojęcia czynności incydentalnych, czyli sporadycznych działań życia codziennego, które – jeśli nie szkodzą zdrowiu – nie powinny skutkować utratą świadczenia.
Rozszerzeniu uległ również zakres kontroli. ZUS może obecnie weryfikować nie tylko klasyczne zwolnienia chorobowe, ale także te związane z opieką nad członkiem rodziny. Co więcej, kontrola może objąć osoby, które utraciły tytuł do ubezpieczenia, a mimo to nadal pobierają świadczenia. Coraz większą rolę odgrywa także analiza danych – ZUS wykorzystuje nowoczesne narzędzia analityczne, które pozwalają szybciej identyfikować podejrzane przypadki i kierować je do kontroli. –To oznacza bardziej precyzyjne działania. System wskazuje przypadki wymagające sprawdzenia, co zwiększa skuteczność kontroli – zaznacza ekspertka Systim.pl.
Z perspektywy przedsiębiorców zmiany te oznaczają konieczność uporządkowania procesów kadrowych oraz zwiększenia świadomości pracowników. –Dziś jeden błąd może mieć realne konsekwencje finansowe. Dlatego tak ważna jest edukacja i jasne procedury w firmie – podkreśla Beata Tęgowska. Nowe regulacje nie tylko wzmacniają kontrolę, ale także wprowadzają bardziej przejrzyste zasady, co w praktyce oznacza, że zarówno pracownicy, jak i pracodawcy muszą lepiej rozumieć swoje prawa i obowiązki oraz działać z większą ostrożnością.
***
Systim.pl to nowoczesny program do zarządzania firmą łączący zalety programów ERP do obsługi sprzedaży, magazynu i księgowości oraz systemów typu Intranet i CRM, przeznaczony dla mikro, małych i średnich firm.
Brief.pl - jedno z najważniejszych polskich mediów z obszaru marketingu, biznesu i nowych technologii. Wydawca Brief.pl, organizator Rankingu 50 Kreatywnych Ludzi w Biznesie.