Financial Wellness Index rośnie pierwszy raz w historii badania, ale wakacje pozostają testem dla domowych budżetów

W finansach osobistych Polaków widać pierwsze wyraźniejsze oznaki poprawy – wynika z najnowszego badania Finax. Po drugim kwartale 2026 r. Financial Wellness Index (FWI) wzrósł z 47 do 49 pkt na 100 możliwych, notując po raz pierwszy w historii badania wzrost. Idą za tym dane, wskazujące na stopniową stabilizację nastrojów, niższy stres finansowy i częstsze deklaracje oszczędzania.

W tej odsłonie badania Finax przyjrzał się także wakacyjnym planom Polaków i temu, jak zamierzają je sfinansować. Najczęściej chcemy wykorzystać w tym celu zgromadzone oszczędności (24 proc.) lub bieżące dochody (22 proc.). Przy czym 14 proc. badanych odkładało na urlop przez cały rok. Kredyt lub raty wskazuje tylko 2 proc. respondentów.

Aż 37 proc. Polaków deklaruje, że w tym roku nie planuje wakacyjnego wyjazdu – 14 proc. ze względów finansowych, a 23 proc. z innych powodów. Możliwość wyjazdu wyraźnie różnicuje dochód: wśród gospodarstw domowych z dochodem do 4000 zł netto wakacji nie planuje 62 proc. badanych, podczas gdy przy dochodach powyżej 15 tys. zł odsetek ten spada do jedynie 11 proc.

W najnowszej odsłonie kwartalnego raportu Financial Wellness Index (FWI) Finax ponownie zbadał postawy i zachowania finansowe Polaków. W drugim kwartale br. wynik FWI dla ogółu społeczeństwa wyniósł 49 pkt na 100 możliwych, wobec 47 pkt w poprzednim kwartale. To zarazem pierwszy statystycznie istotny wzrost od początku prowadzenia badania.

W ramach analizy Finax dzieli respondentów na pięć segmentów opisujących ich sytuację: od osób bez oszczędności i z wysokim stresem finansowym po osoby z dużą poduszką finansową i dojrzałym podejściem do pieniędzy. W drugim kwartale zmniejszył się odsetek osób o niskim dobrostanie finansowym – z 36 proc. do 30 proc. Jednocześnie wzrosła liczba badanych osiągających wyniki średnie i wysokie.

Największą grupę nadal stanowią metaforyczne „chomiki” (42 proc. badanych), czyli osoby znajdujące się pośrodku skali: mające pewne oszczędności, ale nie zawsze odkładające systematycznie i nadal odczuwające umiarkowany stres finansowy. Kolejne 23 proc. badanych to „pszczoły” – osoby, które regularnie oszczędzają, lepiej oceniają swoją sytuację materialną i odczuwają mniejsze napięcie związane z finansami. Najmniejszą grupę stanowią „rekiny finansów” (5 proc.), czyli osoby o najwyższym poziomie dobrostanu finansowego, z dużą poduszką finansową i stabilną sytuacją materialną.

Najnowszy wynik Financial Wellness Index pokazuje, że coś realnie drgnęło na plus. Po raz pierwszy od początku badania widzimy wzrost istotny statystycznie, a więc nie tylko kosmetyczną zmianę w danych. Mniej osób znajduje się w grupach o najniższym poziomie dobrostanu finansowego, a więcej przesuwa się w stronę segmentów średnich i wysokich. To sygnał odbudowy finansowej odporności, choć jeszcze nie finansowego komfortu, który pozwoli większej liczbie Polaków zarówno oszczędzać jak i regularnie wypoczywać w czasie wakacji – mówi Przemysław Barankiewicz, szef Finax na Polskę.

Finansowe odbicie nie rozkłada się równo

Poprawa dobrostanu finansowego znajduje odzwierciedlenie przede wszystkim w deklarowanych zachowaniach i emocjach. Polacy, wg najnowszych badań Finax, częściej oszczędzają i rzadziej odczuwają stres finansowy, choć nadal zachowawczo oceniają własną sytuację materialną. Po drugim kwartale 2026 r. 29 proc. badanych ocenia swoją sytuację finansową pozytywnie, 47 proc. średnio, a 24 proc. negatywnie.

Wzrost indeksu FWI jest szczególnie widoczny wśród kobiet oraz najmłodszych dorosłych. W przypadku kobiet średni wynik FWI wzrósł z 44 do 47 pkt, zmniejszając dystans wobec mężczyzn, którzy w drugim kwartale osiągnęli 51 pkt. Jeszcze wyraźniejszą poprawę widać w grupie 18–24 lata, gdzie średni wynik wzrósł z 42 do 49 pkt. To jednak dochody pozostają najważniejszym czynnikiem różnicującym poziom dobrostanu finansowego. Wyniki poniżej średniej częściej osiągają gospodarstwa domowe z dochodem do 7 tys. zł netto miesięcznie, natomiast wyższy poziom FWI obserwowany jest przede wszystkim przy dochodach powyżej 8 tys. zł netto miesięcznie.

Poprawa nastrojów jest dobrym sygnałem, ale najważniejsze jest to, czy przełoży się ona na trwałe nawyki. Regularne odkładanie nawet niewielkich kwot, budowanie poduszki finansowej i planowanie większych wydatków z wyprzedzeniem to podstawy finansowego bezpieczeństwa i komfortu psychicznego w tej kwestii. Kolejnym krokiem powinno być stopniowe inwestowanie nadwyżek, tak aby pieniądze nie tylko leżały na koncie, ale pracowały w długim terminie – komentuje Klaudia Sibielak, ekspertka ds. finansów osobistych w Finax.

Wakacje z kontrolą budżetu

Urlop pozostaje wydatkiem, który większość badanych chce finansować bez sięgania po kredyty lub pożyczki. Najczęściej wskazywanym sposobem finansowania urlopu są zgromadzone oszczędności (24 proc.) oraz bieżące dochody (22 proc.). Kolejne 14 proc. badanych odkładało na wakacje przez cały rok. Tylko 2 proc. respondentów deklaruje, że częściowo skorzysta z kredytu.

Aż 37 proc. badanych deklaruje, że w tym roku nie planuje wakacyjnego wyjazdu. Częściej wynika to z powodów innych niż finansowe (23 proc.) niż bezpośrednio z braku środków na koncie (14 proc.). W praktyce oznacza to, że mimo poprawy nastrojów część gospodarstw domowych nadal bardzo uważnie podchodzi do większych sezonowych wydatków.

Wakacyjne decyzje wyraźnie różnią się między grupami respondentów. Osoby w wieku 18–24 lata, czyli jedna z grup, w których w drugim kwartale najmocniej poprawił się Financial Wellness Index, częściej niż ogół deklarują finansowanie wakacji ze zgromadzonych oszczędności (38 proc.). Różnice widać także między kobietami i mężczyznami. Kobiety częściej deklarują, że odkładały na wakacje przez cały rok (17 proc. wobec 12 proc. mężczyzn), podczas gdy mężczyźni częściej finansują urlop z bieżących dochodów (24 proc. wobec 21 proc. kobiet). To pokazuje dwa różne modele zarządzania wakacyjnym budżetem: bardziej zapobiegawcze planowanie wydatku z wyprzedzeniem oraz pokrywanie go z bieżącej płynności finansowej.

Najsilniejszy podział w wakacyjnych planach widać jednak w poziomie dochodów badanych. Wśród gospodarstw domowych z dochodem do 4000 zł netto wakacji nie planuje ok. 62 proc. ankietowanych, w tym 31 proc. ze względów finansowych. Przy dochodach powyżej 15 tys. zł wyjazdu nie planuje jedynie ok. 11 proc. respondentów, a z powodów finansowych – tylko ok. 2 proc. W praktyce oznacza to, że wakacje pozostają jednym z najbardziej namacalnych wskaźników finansowej swobody gospodarstw domowych.

Jak podkreśla Klaudia Sibielak, sposób finansowania wakacji może wiele powiedzieć o kondycji domowego budżetu. Jeśli wyjazd wymaga zaciągnięcia długu albo całkowitego wykorzystania poduszki finansowej, oznacza to wyraźnie, że budżet już jest zbyt napięty. – Nie chodzi o to, żeby rezygnować z wypoczynku. Chodzi raczej o planowanie. Wakacje powinny być elementem rocznego budżetu, a nie finansowym impulsem w lipcu czy sierpniu. Nawet niewielkie, regularnie odkładane kwoty mogą pozwolić uniknąć sytuacji, w której urlop trzeba finansować długiem. W tym sensie wakacje są dobrym sprawdzianem codziennych nawyków finansowych – dodaje ekspertka.

Regularne oszczędzanie to pierwszy krok do większego bezpieczeństwa, ale w długim terminie samo odkładanie pieniędzy nie wystarczy. Po zbudowaniu poduszki finansowej warto zadbać o to, aby nadwyżki pracowały – w sposób zdywersyfikowany, globalny i dopasowany do celu, np. emerytalnego. To właśnie przejście od odkładania pieniędzy do konsekwentnego budowania kapitału pozostaje jednym z najważniejszych wyzwań finansowych Polaków – podkreśla Przemysław Barankiewicz.

***

Financial Wellness Index (FWI) by Finax

Wskaźnik opracowany w celu pomiaru dobrostanu finansowego dorosłych Polaków. Został zaprojektowany jako cykliczne narzędzie pozwalające ocenić postawy i deklarowane zachowanie dotyczące finansów osobistych. Tworzony jest co kwartał na podstawie ogólnopolskiego, wieloaspektowego badania. Financial Wellness Index od Finax przyjmuje wartości od 0 (brak zabezpieczenia finansowego, wysoki stres finansowy) do 100 (pełna niezależność finansowa, dojrzałość w zarządzaniu pieniędzmi).

Badanie Finax za Q2 2026 będące fundamentem do określenia wskaźnika Financial Wellness Index zostało zrealizowane przez Maison&Partners 19-22 czerwca 2026 r. metodą CAWI (Computer Assisted Web Interview) na panelu badawczym Ariadna na reprezentatywnej grupie 1040 osób w wieku 18+.

O Finax

Finax to robodoradca inwestycyjny założony w 2017 r. na Słowacji. Od kwietnia 2022 r. działa w Polsce w formie oddziału nadzorowanego przez KNF. Specjalizuje się w pasywnym inwestowaniu w ETF-y indeksowe, oszczędzaniu emerytalnym w ramach Ogólnoeuropejskiego Indywidualnego Produktu Emerytalnego (OIPE) oraz zarządzaniu finansami osobistymi. Misją fintechu jest promowanie edukacji finansowej i bezstresowego inwestowania. Finax obecny jest na Słowacji, w Polsce, Chorwacji, Niemczech, Irlandii, Czechach, Rumunii i na Węgrzech.