Słowa narodowe

99

Czy można, z całego zbioru słów, którymi posługuje się naród, wybrać te, które obrazują jego tożsamość?

Elisabeth Asbrink twierdzi w swojej książce pt. Made in Sweden. 60 słów, które stworzyły naród, że tak. I całkiem przekonująco to argumentuje.

Już na samym wstępie zaznacza, że napisała tę książkę, „bo jest cos takiego jak kryzys tożsamości, ale nie ma czegoś takiego jak euforia tożsamości”. I jak możemy się przekonać, ten kryzys jest bardzo twórczy w jej wykonaniu.

Zwolennicy badań ilościowych nie powinni czytać tej książki. Wybór słów i wyrażeń jest subiektywny, gdyż jak pisze „słowa spoczywają niczym monety na dnie studni i pobłyskują, kiedy ktoś ma napisać opowieść, ze wstępem, rozwinięciem, i zakończeniem”. Kluczem stają się wartości, które ukształtowały, jej zdaniem, szwedzki sposób bycia, czyli „życie wystarczająco dobre”, co obrazuje szwedzkie słowo lagom. Wybrane przez nią słowa są „pikselami w obrazie własnym Szwedów”, mozaiką utkaną ze szwedzki przekonań o sobie i o innych, a zastygłych w zdaniach pisanych na starodawnych pergaminach, kutych w skale, wypowiadanych w telewizji lub zamieszczonych na rządowych ulotkach informacyjnych.

Jej poszukiwania sięgają mitów i legend z 98 r. n.e., kiedy to mężne plemiona Swearów zaludniały późniejszą Szwecję. Prowadzą przez Kronikę Eryka z 1306 r., gdzie jest mowa o „zawiści i chciwości, które Szwecję wiodą ku upadkowi”, drzeworyty Suecia Antiqua et Hodierna z XVII w. przedstawiające potęgę Szwecji, psalm Kwitnienia czas nadchodzi, śpiewany podczas zakończenia roku szkolnego, który podkreśla ważne miejsce natury w życiu Szwedów, aż do wieku XX, kiedy to nastał „punkt przełomu w tym, jak ludzie postrzegają hymn narodowy i zwracają się do siebie”, bo zaczęli mówić do siebie na ty, niezależnie od zawodu i statusu. Nie zabrakło szwedzkich marek znanych na całym świecie – m.in. Ikei, literatury nordic noir – Mankella, Nessera, Larssona. A w zdaniu wypowiedzianym przez piłkarza Zlatana Ibrahimovica „na mój sukces musi pracować cała drużyna”, autorka widzi koniec pewnej epoki w życiu Szwedów, gdzie to w zbiorowości widziano siłę. Teraz czas na indywidualizm, a „samotność to siła” – dodaje.

Kiedy zastanawiam się nad tym, które słowa budują naszą polską tożsamość, to sięgając do zamierzchłych czasów, nie mogę pominąć opowieści o rycerskim plemieniu Sarmatów przybyłym z dalekiego wschodu, który dał początek mężnej i butnej, ale przede wszystkim konserwatywnej polskiej szlachcie. Kolejne tropy wiodą do legendy O Wandzie, co Niemca nie chciała, która obok m.in. dziadka z Werhmachtu przyczyniła się do budowania negatywnego obrazu naszego sąsiada i pewnej opozycji, dzięki której jeszcze mocniej możemy podkreślać naszą polskość. Z tych bardziej współczesnych, to zdecydowanie słowa, które opisują siłę polskich kobiet, dźwigających na plecach kolejne transformacje ustrojowe i ideologiczne, np. Matka Polka, matka jest tylko jedna, „siatkarka”, kobiety na traktory czy Ogólnopolski Strajk Kobiet. Ciekawym kierunkiem poszukiwań mogą być także zwyczaje turystyczne Polaków, m.in. wyśmiewany, ale jakże polski parawaning symbolizujący pokoleniową już walkę o miedzę, narodowe grillowanie w maju, syndrom Polaka na all inclusiv, ale przede wszystkim zwrot „czym chata bogata”, przywołujący rozsławioną polską gościnność. Waszym zdaniem, które słowa stworzyły polski naród?


Autorka: 

Beata Milewicz

Beata Milewicz – Ukończyła dziennikarstwo i medioznawstwo w specjalności public relations i marketing medialny oraz polonistykę̨ na Uniwersytecie Warszawskim. Jest absolwentką Akademii Spółek Szkoły Głównej Handlowej. Od ponad 14 lat doradza firmom z sektora nowych technologii, finansów oraz FMCG w zakresie komunikacji korporacyjnej. Doświadczenie zawodowe zdobywała pracując najpierw jako dziennikarz m.in. w redakcji Życia Warszawy, a następnie prowadząc projekty w agencjach public relations. Obecnie jako niezależny ekspert PR łączy pracę zawodową z naukową.

 

Komentarze
Ładowanie...

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Akceptuję Dowiedz się więcej