Z MOJEJ STRONY

Mógłbym więc zatrzymać się tutaj i zacząć szukać polskiej racji stanu.

Tylko że byłby to błąd.

Bo przez te cztery stulecia zmieniło się państwo, zmieniła się władza i zmieniło się również rozumienie racji stanu.

W XVII-wiecznej Europie coraz mocniej przebijała się myśl, że państwo ma własny interes. We Francji czasów Richelieu raison d’État stała się częścią praktyki politycznej.

Ale natychmiast pojawia się problem.

Jeżeli istnieje jakiś nadrzędny interes państwa, to kto właściwie decyduje, czym on jest?

Monarcha? Rząd? Parlament? Obywatele?

I czy w imię racji stanu wolno przekroczyć prawo?

W XX wieku Friedrich Meinecke opisywał Staatsräson jako zasadę pozwalającą państwu rozpoznać, co jest konieczne dla zachowania jego siły i rozwoju.

Tyle że dzisiejsze demokratyczne państwo to już inna rzeczywistość. Jest konstytucja, są prawa obywateli, wybory, parlament, sądy i instytucje ograniczające władzę.

I właśnie tutaj mój research zaczyna robić się naprawdę interesujący.

Bo pytanie nie brzmi już tylko:

co jest interesem państwa?

Dochodzi drugie:

kto ma prawo ten interes definiować i jak sprawić, żeby przetrwał zmianę rządu?

Tego właśnie chcę poszukać w kolejnych tekstach.

Nie zaczynając jeszcze od Polski.

Źródła:
Étienne Thuau, Raison d’État et pensée politique à l’époque de Richelieu, 1966.
Friedrich Meinecke, Die Idee der Staatsräson in der neueren Geschichte, 1924.
Martin Loughlin, „Reason of State/State of Reason”, Oxford University Press, 2017.

#PolskaRacjaStanu #BRIEFforPoland